دعای محبت فرزندان

دعای محبت فرزندان راه کارهاى محبّت بـه فرزند - jelveh.org | دعا مـهر فرزند پسر بـه مادر | دعا به منظور جلب مـهر و محبت همسر! - دین و اندیشـه |

دعای محبت فرزندان

راه کارهاى محبّت بـه فرزند - jelveh.org

فصلی از کتاب کرامت نفس درون تربیت کودک.این کتاب تلاشى هست در تبیین چگونگى شکوفایى کرامت انسانى، دعای محبت فرزندان درون هر یک از این مقاطع حساس کـه در دو بخش تحلیل کرامت کودک قبل از تولد و بعد از تولد که تا سنین زیر ‏دبستان تنظیم شده است.

راه کارهاى محبّت بـه فرزند

شکى نیست کـه همـه ى انسان ها بـه فرزندان خود عشق مـی ورزند و آن ها را مثل پاره ى تن خود دوست مى دارند، امـیرمؤمنان على ـ علیـه السّلام ـ درون وصیت نامـه ى خود خطاب بـه فرزندش امام مجتبى ـ علیـه السّلام ـ مى نویسد:

«وَجَدْتُکَ بَعْضِى بَلْ وَجَدْتُکَ کُلِّى حَتّى کَأَنَّ شَیْئاً لَوْ أَصابَکَ أَصابَنِى وَ کَأَنَّ الْمَوْتَ لَوْ أَتاکَ أَتانِى فَعَنانِى مِنْ أَمْرِکَ ما یَعْنِینِى مِنْ أَمْرِ نَفْسِى.»[1]

تو را جزیى از خود، بلکه همـه ى وجود خود دیدم که تا به آن جایى کـه اگر چیزى بـه تو ضرر برساند، مثل آن هست که بـه من زیـان رسانده و گویى اگر مرگ بـه سراغ تو بیـاید، بـه سراغ من آمده بنابراین همان اهتمامى را کـه در اصلاح امور خود مى نمایم درباره ى تو دارم.

بنابراین، سخن درون اثبات و چند و چون محبّت بـه فرزند نیست و حتى سخن درون حدّ و اندازه آن نیز نیست، زیرا چیزى کـه ریشـه درون فطرت انسانى دارد نـه نیـاز بـه دلیلى براى اثبات آن هست و نـه تعیین حدّ و اندازه ى آن، کـه فطریـات انسانى بـه گستره ى ظرفیت هر قبض و بسط مى یـابد، بلکه سخن درون نحوه ى ابراز محبّت هست که اگر بـه صورت افراطى و ناصحیح عمل شود، موجب ضعف درون اعتماد بـه نفس کودک مى شود و آثار عمـیق و ریشـه دار آن که تا پایـان عمر باقى مى ماند و اگر بـه صورت صحیح و اصولى اعمال شود، موجب رشد و بالندگى کرامت انسانى کودک و تعامل روحى او مى شود.

حبّ بـه فرزند مانند دیگر امور فطرى، دلیلى جز انسانیت انسان ندارد و تا انسان و انسانیّت او باقى است، امور فطرى و ذاتى او نیز باقى مى باشد; بنابراین احکام سایر امور فطرى نیز بر این مسأله هم جارى است.

 

1. دعای محبت فرزندان اظهار محبّت و دوستى درون رفتار و گفتار

اظهار محبّت درون رفتار، بازى، تفریح و شوخى درون حدّ شأن کودک، بـه شرطى کـه حریم ها شکسته نشود، یکى از ابزار محبّت است، پیـامبر رحمت مى فرماید:

«مَنْ فَرَّحَ ابْنَتَهُ فَکَأَنَّما أَعْتَقَ رَقَبَةً مِنْ وُلْدِ إِسْماعِیلَ وَ مَنْ أَقَرَّ بِعَیْنِ ابْن فَکَأَنَّما بَکى مِنْ خَشْیَةِ الله.»[2]

کسى کـه ش را خوشحال کند، مثل آن هست که بنده اى از فرزندان اسماعیل را آزاد کرده باشد وى کـه پسرى را خوشحال کند، مثل آن هست که از ترس خدا گریسته باشد.

همچنین یعلى عامرى مى گوید:

«همراه رسول خدا ـ صلّى الله علیـه وآله وسلّم ـ براى شرکت درون یک مـهمانى کـه دعوت شده بودیم، راه مى رفتم، درون مسیر حرکت، ناگهان حضرت با حسین ـ علیـه السّلام ـ کـه با کودکان بازى مى کرد، برخورد نمود. دعای محبت فرزندان پیـامبر درون برابر دیدگان دیگران، بـه استقبال حسین ـ علیـه السّلام ـ رفت، سپس دست هایش را گشود که تا او را بگیرد، امّا حسین ـ علیـه السّلام ـ بـه این جا و آن جا مى گریخت! حضرت هم او را مى خنداند که تا این کـه پس از مدتى او را گرفت. سپس یک دست را زیر چانـه اش و دست دیگرش را پشت گردن او قرار داد و دهانش را بر دهان او گذاشت و او را بوسید.[3]

 

2. بوسیدن فرزند

کودک بـه ویژه درون سنین خردسالى، اظهار محبّت دیگران را از طریق بوسیدن درک مى کند. این گونـه اظهار محبّت طبیعى و فطرى است، علاوه بر آن کـه براى والدین لذت بخش مى باشد کـه در روایـات هم بـه آن سفارش شده است. البته حتما در این امر مسایل بهداشتى بـه ویژه درون ارتباط با نوزادان مورد توجه قرار گیرد.

پیـامبر گرامى اسلام ـ صلّى الله علیـه‏وآله‏وسلّم ـ درباره ى فضیلت بوسیدن فرزند مى فرماید:

«مَنْ قَبَّلَ وَلَدَهُ کَتَبَ اللهُ ـ عزّوجلّ ـ لَهُ حَسَنَةً وَ مَنْ فَرَّحَهُ فَرَّحَهُ اللهُ یَوْمَ الْقِیـامَة.»[4]

کسى کـه فرزندش را ببوسد، خداوند حسنـه اى براى او مى نویسد وى کـه او را خوشحال کند، خداوند او را درون روز قیـامت خوشحال مى کند.

هم چنین امام صادق ـ علیـه السّلام ـ درون این باره مى فرماید:

«أَکْثِرُوا مِنْ قُبْلَةِ أَوْلادِکُمْ، فَإِنَّ لَکُمْ بِکُلِّ قُبْلَة دَرَجَةً فِى الْجَنَّةِ مَسِیرَةَ خَمْسِمِائَةِ عَام.»[5]

فرزندان خود را زیـاد ببوسید، بـه درستى کـه براى هر بوسه اى، درجه اى براى شما درون بهشت، بـه اندازه ى مسیر پانصد سال خواهد بود.

روزى رسول اکرم ـ صلّى الله علیـه‏وآله‏وسلّم ـ حسن و حسین ـ علیـهماالسّلام ـ را مى بوسید. اقرع بن حابس کـه این صحنـه را مى دید بـه حضرت عرض کرد: دعای محبت فرزندان من ده فرزند دارم ولى هرگز حتى یکى از آن ها را نبوسیده ام. حضرت ـ صلّى الله علیـه‏وآله‏وسلّم ـ بـه او فرمود:

«ما عَلَىَّ إِنْ نَزَعَ اللهُ الرَّحْمَةَ مِنْکَ.»[6]

من چه کنم کـه خداوند رحمت را از قلب تو برداشته است.

همچنین امـیر مؤمنان ـ علیـه السّلام ـ درباره ى بوسیدن فرزندان مى فرماید:

«قُبْلَةُ الْوَلَدِ رَحْمَة.»[7]

بوسه بر فرزندان رحمت است.

 

3. درون آغوش گرفتن فرزند

در آغوش گرفتن و احساس گرمى بدن والدین براى فرزند آرامش بخش است، بـه ویژه هنگامى کـه با نوازش و لبخند همراه باشد. پیـامبر اکرم ـ صلّى الله علیـه‏وآله‏وسلّم ـ درون مجلسى نشسته بود. امام حسن و امام حسین ـ علیـهماالسّلام ـ بـه سوى حضرت آمدند. پیـامبر بـه خاطر آنان برخاست، ولى چون آنان کوچک بودند، رسیدنشان بـه حضرت طول کشید، بعد حضرت بـه استقبال آنان رفت و آن ها را بر دوش خود سوار کرد و فرمود:

«نِعْمَ الْمَطِىُّ مَطِیُّکُما وَ نِعْمَ الرَّاکِبانِ أَنْتُما.»[8]

چه خوب مرکبى هست مرکب شما و چه خوب سوارانى هستید شما دو نفر.

حضرت امـیر مؤمنان على ـ علیـه السّلام ـ بهترین خاطرات دوران کودکى را هنگامى مى داند کـه در آغوش پیـامبر اکرم ـ صلّى الله علیـه‏وآله‏وسلّم ـ قرار گرفته و یـا درون بستر ایشان آرمـیده هست و این گونـه مى فرماید:

«شما خوب منزلت، قرابت، نزدیکى و مقام خاص من را نزد رسول خدا ـ صلّى الله علیـه‏وآله‏وسلّم ـ مى دانید که تا به آن جا کـه من را درون دامن خود مى نـهاد، درون حالى کـه کودک بودم، من را بـه  اش مى چسباند و من را درون رختخواب خود قرار مى داد، من را با بدن خود تماس مى داد، بوى خوش بدنش را بـه من مى فهماند و غذا را مى جوید و در دهانم قرار مى داد.»[9]

در آغوش گرفتن کودک هنگام شیر و یـا غذا خوردن، تأثیر بسزایى درون رشد جسمى و روحى کودک دارد.

 

4. داستان سرایى براى کودک

والدین مى توانند درون هنگام استراحت داستان مناسبى را با شرایط سنى کودک براى او تعریف کنند و یـا از کتاب داستان هاى کودکان بخوانند و در این خواندن ها با حاشیـه هاى شیرینى کـه مى روند مى توانند داستان را جذاب تر و در جهت اهى کـه دارند سوق دهند، هر چند مقوله ى داستان سرایى کودکانـه مـهارت و تخصص خاص خود را مى طلبد ولى آن چه مـهم هست آن که کودک درون فراز و نشیب داستان، خود را بـه جاى قهرمان قرار مى دهد و همگام با او درون تعامل با دیگران قرار مى گیرد و درباره دیگران قضاوت مى کند و معمولا حق را با قهرمان داستان کـه همگام با او هست مى دهد. بنابراین نباید کار خوب قهرمان، نتیجه عرا بدهد و یـا داستان بـه گونـه اى ختم شود کـه ظالم و خطاکار پیروز نـهایى ماجرا باشد و در نظر داشته باشیم کـه ذهن کودک توان تجزیـه و تحلیل و سعه ى صدر بزرگ ترها را ندارد که تا بتواند موفقیت هاى حقیقى را از کاذب و یـا چرخه هاى نفاق و دسیسه ها را از دوستان صمـیمى تفکیک کند.

 

5. بازى و شوخى

بازى و شوخى با کودک بـه ویژه بازى و شوخى کودکانـه، موجب نزدیکى والدین بـه فرزند مى شود.

پیـامبر گرامى اسلام ـ صلّى الله علیـه‏وآله‏وسلّم ـ فرمود:

«مَنْ کانَ عِنْدَهُ صَبِىٌّ فَلْیَتَصابَ لَهُ.»[10]

هنگام بازى و شوخى با کودکان بـه این نکته حتما توجه نمود کـه بازى از حدّ کودکانـه تجاوز ننماید، بـه ویژه حریم و احترام پدر و مادر از بین نرود. امام حسن عسکرى ـ علیـه السّلام ـ درون این باره مى فرماید

«جُرْأَةُ الْوَلَدِ عَلى والِدِهِ فِى صِغَرِهِ تَدْعُو إِلَى الْعُقُوقِ فِى کِبَرِه.»[11]

جرأت فرزند بر والدینش درون کوچکى، او را بـه عاق شدن درون بزرگى دعوت مى کند.

جزییـات این مسأله درون مباحث قبل گذشت.

 

6. تحسین و جایزه

درباره ى تحسین فرزند و جایزه بـه او حتما مسایلى مورد توجه قرار گیرد:

1. بلافاصله بعد از عمل انجام گیرد و ناگهانى و بدون پیش بینى قبلى باشد که تا اثر عمل درون ذهن کودک باقى بماند.

2. جایزه همراه با تفهیم دلیل آن باشد.

3. جایزه بـه کودک گاه گاهى باشد که تا در کودک توقّع ایجاد نکند.

4. تحسین و جایزه درون حد عمل کودک باشد; زیرا زیـاده از حدّ اثر معدارد.

«أَلثَّناءُ بِأَکْثَرَ مِنَ الاِْسْتِحْقاقِ مَلَق.»[12]

ستایش بیش از استحقاق، چاپلوسى است.

5. ارزش مادى و قیمت ریـالى جایزه هرگز نباید براى کودک مطرح شود و آن چه بـه جایزه ارزش مى دهد انتساب آن بـه عزیزى هست که از دست او جایزه مى گیرد و در نظر داشته باشیم خرید جایزه هاى لوو گران قیمت علاوه بر آن که بدآموزى دارد و به کودک روح تفاخر و تکاثر و تجمل پرستى را القا مى کند مشکلات جدّى براى والدین درون سال هاى بعد و جایزه هاى بزرگ تر ایجاد مى کند و از سوى دیگر ارزش و زیبایى جایزه هاى مدرسه را کـه به مراتب ارزش ریـالى کمترى دارد درون دوران هفت سال مـیانى از بین مى برد، پدرى کـه در دوره ى دبستان از معدل 20 فرزندش ذوق زده شده و دائماً با خرید عروسک هاى گران قیمت و دوچرخه، بـه استقبال کارنامـه درخشان فرزندانش رفته است، درون دوره راهنمایى و دبیرستان با مشکلات جدّى درون تشویق فرزندش روبرو خواهد شد.

 

اثر سوء محبت افراطى

تردیدى نیست کـه همـه فرزند خود را چون پاره ى تن خود دوست مى دارد و اگر سخن از ابراز محبّت غیر متعادل هست نـه بـه معناى محبّت زیـادى است، زیرا دوستى یـا دشمنى فعل قلب هست و درون اختیـارى نیست. بنابراین علاقه بـه فرزند علاوه بر آن که فطرى و کاملا طبیعى هست امر اختیـارى نیست که تا نوبت بـه سخن از افراط یـا تفریط درون آن برسد، بلکه محور بحث درون این مرحله نحوه ى ابراز محبّت افراطى است. بـه این ترتیب کـه اگر والدین بـه دلیل علاقه ى وافرى کـه به فرزند خود دارند، همـه ى امکانات رفاهى را درون اختیـار او بگذارند و هر آن چه کـه احساس د کودک نیـاز دارد قبل از درخواست و به مقدار بیش از نیـاز درون اختیـار او بگذارند و دائماً با کلمات محبّت آمـیز و عاشقانـه از حرکات و گفتار او تعریف کنند و اجازه ى کوچک ترین زحمت و تلاشى را بـه او ندهند و از همـه خطرناک تر کارهاى خطاى او را توجیـه کنند و به جاى او عذرتراشى نمایند، بدانند ناخودآگاه کودک خود را درون مسیرى قرار داده اند کـه آثار آن نـه تنـها دنیـا، بلکه آخرت او را تباه خواهد کرد.

زیـاده روى درون محبت درون دوران کودکى بـه صورت خودخواهى، کم طاقتى اتکاى بـه غیر، بى ادبى و جسارت بـه دیگران و از همـه مـهم تر ضعف نفس و شکوفا نشدن استعدادهاى پنـهان کودک نمایـان مى گردد.

و چنان کـه بارها درون سیر مباحث کتاب اشاره شد، کرامت نفس یعنى توجه بـه سجایـا و ارزش ها و توانمندى هاى انسانى و متقابلا مـهانت نفس یعنى غفلت از ارزش هاى نفس انسانى و معطل گذاردن آن ها. بنابراین ضعیف النفس درون این فرهنگ نـه آن هست که ذاتاً توانمندى ندارد، بلکه از آن ها غافل هست و بـه کار نمى بندد و ریشـه ى این نقص از زمان کودکى شکل مى گیرد، بـه این ترتیب کـه اگر کودک درون فضاى تربیتى رشد کند کـه به دلیل ابراز محبّت هاى افراطى هر آن چه بخواهد بلافاصله فراهم شود و کودک درون ناز و نعمتى بیش از حدّ نیـاز خود رشد کند طبعاً زمـینـه اى براى بـه کار افتادن استعدادهاى او بـه وجود نمى آید و دائماً درون زیر چتر حمایتى والدین و یـا بزرگ ترها ( و ، مادربزرگ و پدربزرگ) قبل از واقع شدن درون سختى ها و احساس نیـاز بـه برطرف آن، سختى از او برداشته مى شود، استمرار چنین روندى درون زندگى کودک نتیجه اى جز دفن استعدادها و خلاقیت ها و قوه ى ابتکارى هست که مى توانست هنگام برخورد با مشکلات و دست و پنجه نرم با آن ها درون او شکوفا شود.

(قَدْ أَفْلَحَ مَن زَکَّـلـهَا * وَ قَدْ خَابَ مَن دَسَّـلـهَا)[13]

هر کـه نفس خود را پاک گردانید، قطعاً رستگار شد، و هر کـه آلوده اش ساخت، قطعاً درباخت.

زندگى سراسر مسائلى هست که هر یک راه حل خاص خود را مى طلبد و اگر بنا باشد کودک از همان آغاز یـاد نگیرد چگونـه با مسائل روبرو شود و راه حل آن ها چیست، چگونـه مى تواند با مسائل بزرگ تر زندگى خود با جرأت و قدرت برخورد کند و از مـیدان بیرون نرود و یکایک آن ها را با موفقیت حل کند محبت ها و دل سوزى هاى نابجاى والدین ناخودآگاه شخصیت کودک را زبون و محتاج و متّکى بـه غیر بار مى آورد و از سوى دیگر چون احساس غرور کاذب دارد حاضر نیست ضعف خود را بپذیرد که تا زمـینـه ى اصلاح آن را فراهم آورد و لذا شروع بـه فرافکنى مى کند و دیگران را مسؤول شکست ها و عقب افتادگى هاى خود درون زندگى مى داند، نتیجه این تفکر درون سال هاى بعد بـه بدبینى و تنگ نظرى نسبت بـه والدین و خانواده و بستگان و حتّى زندگى آینده اى کـه تشکیلمى دهد مى شود و بدون آن که هزاران هزار نعمت هاى گوناگون پروردگار را درون اطراف خود ببیند از همـه و همـه چیز دائماً گله دارد و منفى نگرى او که تا کجا پیش رود خدا مى داند.

در فرهنگ دینى، قرار گرفتن درون سختى ها براى مؤمن ارزش شناخته شده هست و اصولا شریعت الهى مجموعه دستورات و تمرین ها براى کنترل و دریـافت نفس است.

پیـامبر گرامى اسلام ـ صلّى الله علیـه‏وآله‏وسلّم ـ درون این باره فرمود:

«الشریعة ریـاضة النفس.»[14]

دین سراسر تمرین سختى براى نفس است.

و کرامت انسانى و استعدادهاى بى نـهایت گوهر انسانى درون بوته ى سختى ها شکوفا مى شود.

امـیرمؤمنان على ـ علیـه السّلام ـ فرمود:

«فِى تَقَلُّبِ الاَْحْوالِ عُلِمَ جَواهِرُ الرِّجالِ وَ الاَْیّامُ تُوضِحُ لَکَ السَّرائِرَ الْکامِنَة.»[15]

در فراز و نشیب زمانـه گوهر باطنى افراد شناخته مى شود و گذشت ایـام پنـهانى هاى پوشیده را براى تو آشکار مى کند.

امـیرمؤمنان على ـ علیـه السّلام ـ نفوس انسان ها را بـه اسبانى تشبیـه مى کند کـه برخى مرفهانـه دنیـا را با عینک خور و خواب و مى بینند و اینان همان اسبان سرطویله اى هستند کـه هنرى درون زیستن جز چ و گردیدن ندارند و نـهایت کمال چنین اسبانى همان گارى کشى و باربرى است. اما این اسبان مـیدان هاى سخت مسابقه هستند کـه باید تیزتک از موانع کوچک و بزرگ عبور کنند و با سرعتى هر چه بیشتر بـه خط پایـان مسابقه برسند و یـا درون مـیدان هاى سخت نبرد با حرکاتى هنرمندانـه صاحب خود را از تیغ شمشیرها نجات دهند، کرّ و فرّى مناسب داشته باشند. و البته چنین اسبان باارزشى حتما اندامى ورزیده و کشیده و لاغر داشته باشند و ریـاضت داده شوند و آب و علف بـه اندازه بخورند و گرسنگى و تشنگى را تحمل کنند.

امـیر مؤمنان على ـ علیـه السّلام ـ مى فرماید:

«إِنَّما هِىَ نَفْسِى أَرُوضُها بِالتَّقْوى لِتَأْتِىَ آمِنَةً یَوْمَ الْخَوْفِ الاَْکْبَرِ.»[16]

و این نفس من هست که او را باتقوا ریـاضت مى دهم که تا در روز خوف اکبر و قیـامت کبرى آسوده از خطرات حاضر شود.

امام سجاد ـ علیـه السّلام ـ مى فرماید:

«إِنَّ الْعاقِلَ عَنِ اللهِ الْخائِفَ مِنْهُ الْعامِلَ لَهُ لَیُمَرِّنُ نَفْسَهُ وَ یُعَوِّدُهَا الْجُوعَ حَتّى ما تَشْتاقُ إِلَى الشِّبَعِ وَ کَذَلِکَ تُضَمَّرُ الْخَیْلُ لِسَبْقِ الرِّهان.»[17]

عاقل درباره ى حق و عامل بـه دستورات الهى نفس خود را تمرین مى دهد و با گرسنگى عادت مى دهد که تا آرزوى سیرى و شکم بارگى را نکند و این چنین اسبان مسابقه را براى مسابقه تمرین مى دهند.

ناز پرورده تنعّم، نَبَردَ راه بـه دوست *** عاشقى، شیوه ى رندانِ بلا کش باشد[18]

بنابراین هر مقدار نفس پرخور و خواب تر و مرفه تر درون مـیدان مسابقه ى زندگى تنبل تر و بى عرضه تر است.

خواب و خورت، ز مرتبه ى عشق دور کرد *** آن دم رسى بـه دوست، کـه بى خواب و خور شوى[19]

پیـامبر گرامى اسلام ـ صلّى الله علیـه‏وآله‏وسلّم ـ فرمود:

«إِذا أَرادَ اللهُ بِقَوْم خَیْراً ابتلاهُم.»[20]

هنگامى کـه خداوند خیر امتى را بخواهد آنان را گرفتار مى کند.

نیز امام عسکرى ـ علیـه السّلام ـ فرمود:

«ما مِنْ بَلِیَّة إِلاّ وَ لِلَّهِ فِیـها نِعْمَةٌ تُحِیطُ بِها.»[21]

گرفتارى نیست مگر آن که درون آن نعمتى هست که آن را احاطه کرده است.

در تاریخ یونان باستان و در علت اقتدار علمى و جنگى یونانیـان مى نویسند کـه مادران براى آن که قدرت خلاقیت و ابتکار عمل فرزندان خود را بالا ببرند، بـه آنان گرسنگى مى دادند و هنگامى کـه فرزند با بى تابى غذا مى خواست غذاى او را درون محل بلندى دورتر از دسترس کودک قرار مى دادند که تا با تحمل سختى ها نـهایت سعى و قوه ابتکار خود را بـه کار بندند و غذاى خود را بـه دست آورند.

بنابراین محبّت وافر بـه فرزند بـه معناى همـه چیز و همـه درون خدمت او بودن نیست، و ابراز محبّت والدین بـه معناى تلاش درون جهت هر چه رفاه بیشتر فرزند نیست، چنان کـه در نظام آفرینش محبوب ترین بندگان پروردگار یعنى پیـامبران الهى بلاکش ترین انسان ها بودند.

«إِنَّ أَشَدَّ النّاسِ بَلاءً الاَْنْبِیـاءُ ثُمَّ الَّذِینَ یَلونَهُمْ ثُمَّ الاَْمْثَلُ فَالاَْمْثَلُ.»[22]

بلاکش ترین مردم انبیـا بودند و سپس آنان کـه به پیـامبران نزدیک تر و شبیـه تر بودند.

چون درون کوره ى سختى ها هست که جوهره ى کرامت انسانى شکوفا مى شود، و سره از ناسره و مؤمن از منافق جدا مى شود.

(أَمْ حَسِبْتُمْ أَن تَدْخُلُواْ الْجَنَّةَ وَلَمَّا یَأْتِکُم.... وَزُلْزِلُوا)[23]

آیـا پنداشتید کـه داخل بهشت مى شوید و حال آن کـه هنوز مانند آن چه بر ]سرِ [پیشینیـان شما آمد، بر ]سرِ [شما نیـامده است؟ بـه آنان سختى ها و گرفتارى هاى بزرگى رسید...

اثر دوم رفاه بیش از حدِّ فرزند درون محیط خانواده، از دست رفتن ذائقه ى ادراک لذت از نعمت هاى الهى است، درون حکمت عملى هنگامى کـه از لذت و الم بحث مى شود، آن را کیف نفسانى مى دانند کـه قائم بـه نفس است. بنابراین احساس لذت بردن از یک چیز فقط متوقف بر مبدأ فاعلى لذت نیست، بلکه نفس انسانى یعنى علت قابلى نیز مى باید پذیراى لذت و مُدرِک این کیف نفسانى باشد، اگر قوه ادراک لذت توان احساس شیرینى لذت را نداشته باشد، لذت بیرونى هر مقدار هم لذیذ باشد، براى شخص قابل ادراک نیست، چنان کـه عسل با همـه شیرینى و صفایى کـه دارد بر زبان شخص با مزاج صفرایى تلخ مى آید. بنابراین براى بالا بردن احساس لذت درون زندگى، لازم نیست مبدأ فاعلى لذت را بالا ببریم، کافى هست قدرت ادراک لذت درونى را قوى کنیم که تا از لذت هاى کوچک زندگى هم بـه مقدار زیـاد احساس نشاط و لذّت کنیم. چنان کـه براى انسانى کـه در اوج گرسنگى هست نان خالى بـه اندازه غذاى چرب و شیرین لذت بخش است.

معروف هست لقمان حکیم بـه پسرش گفت فرزندم آن چنان زندگى کن کـه همـیشـه لذیذترین غذاها را بخورى و در بهترین بسترها بخوابى، فرزند با تعجب پرسید، این کلام با زهد شما سازگار نیست، بعد چگونـه؟ و پدر پاسخ داد، آن قدر شکم خود را گرسنـه نگه دار کـه نان خشکیده برایت لذت بخش ترین غذا باشد و آن قدر کم بخواب کـه هنگامى کـه سر بر بالش سنگى هم گذاشتى مثل بستر نرم بـه خواب عمـیق فرو روى.

وقتى ما کودکان مان را از سر محبت عادت بـه رفاه فراوان دادیم و هر آن چه خواست بلافاصله و به هر قیمت درون اختیـار او قرار دادیم، عملا ذائقه احساس لذت را بـه واسطه ى انبوه لذت هایى کـه دائماً درک مى کند از بین ایم، کودکى کـه تا اراده کرد و پشت ویترین هر مغازه هر اسباب بازى و خوراکى و پوشاکى را دید درون اختیـارش گذاشته شد، و هر روز با رنگى جدید و اسباب بازى جدیدتر درون مـیان کودکان ظاهر شد، دیگر احساس کمبودى نمى کند که تا با داشتن آن لذت ببرد و لذا رو بـه بهانـه جویى مى برد و از داشته هاى خود شکایت مى کند و ناشکرانـه انبوه نعمت هاى اطراف خود را نمى بیند که تا نوبت بـه تشکر از والدین و لذت بردن از زندگى برسد.

خوى کم احساسى و بى تفاوتى نسبت بـه زندگى از آثار رفاه زیـادى هست و متأسفانـه درون روزگار ما بـه دلیل رفاه نسبى کـه در جامعه وجود دارد و کم شدن تعداد فرزندان درون خانواده معمولا والدین همـه ى همّ و غمّ خود را درون فراهم آوردن رفاه فرزندان خود بـه کار مى برند، غافل از آن که این گونـه ابراز محبت آنان را بـه سوى ناشکرى و بى احساسى از لذت مى برد و با تحلیل عمـیق تر این مسأله درون فرهنگ دینى مى بینیم کـه ریشـه ى بسیـارى از کفرها و عصیـان ها از ناشکرى نعمت هاى الهى بر مى خیزد و معمولا انسان هاى مُتْرَف و نعمت زده درون اثر غوطهورى درون انواع نعمت ها سر بـه طغیـان بر مى دارند و فساد جوامع از فساد مُتْرَفین آغاز مى شود.

(وَ إِذَآ أَرَدْنَآ أَن نُّهْلِکَ قَرْیَةً أَمَرْنَا مُتْرَفِیـهَا فَفَسَقُواْ فِیـهَا)[24]

و چون بخواهیم شـهرى را هلاک کنیم، خوشگذرانانش را وا مى داریم که تا در آن بـه انحراف ]و فساد [بپردازند.

در چنین خانواده هاى رفاه طلب فرزندان درون اوج لذت هاى گوناگون اند ولى از این همـه نعمت کمتر لذت مى برند و با کمترین کاستىبه گلایـه و ناسپاسى از همـه و همـه چیز حتّى والدین و خانواده خود باز مى کنند و در محیط هاى بزرگ تر بعدى مثل مدرسه و دانشگاه خوى پرتوقعى و ناسپاسى آنان نسبت بـه دوستان و مربیـان همـیشـه وجود دارد، اگر معلم یـا هم کلاسى ها خدمتى درون حق او ند نـه تنـها تشکر نمى کند، بلکه آن را وظیفه مى داند و چشم بـه کاستى هاى آن دارد و در نتیجه معمولا تنـها و بدون یـار صمـیمى زندگى مى کنند و حتى این روحیـه درون زندگى زناشویى نیز بلاى خانمان سوزى هست که شریک زندگى آنان هر آن چه درون محیط خانـه زحمت بکشد و ایثار کند، آن را وظیفه مى داند و نـه تنـها تشکر نمى کند بلکه از کاستى هاى آن شکایت مى کند.

این که آمار طلاق درون مـیان زوج هاى شـهرى بیش از روستایى است، درون حالى کـه رفاه شـهرى ها بیش از روستایى ها است، ریشـه درون همـین نکته دارد. زیرا خانواده هاى شـهرى هر چند درون رفاه بیشترى هستند، اما احساس لذت کمترى از داشته هاى خود دارند و لذا با کمترین مشکلى زندگى دچار تزلزل مى شود و ریشـه ى همـه ى این تعالیم حتما از کودکى و دوران زیر هفت سال آغاز شود.

اثر سوم، ابراز محبت هاى افراطى والدین بـه کودک رشد خوى طلبکارى و بهره کشى از دیگران درون همـه امور زندگى است. این روحیـه هر چند بـه طور غریزى درون همـه ى انسان ها وجود دارد و در تعامل هاى اجتماعى هر مایل است از مـهارت هاى دیگران استفاده کند و مـهارت خود را نیز درون اختیـار آنان قرار دهد و در مجموعه ى این تعاملات از یک سو جامعه قوام مى گیرد و از سوى دیگر درون صورتى کـه روابط عادلانـه اى درون نظامات اجتماعى برقرار باشد درون جامعه عدالت برقرار مى شود.

(نَحْنُ قَسَمْنَا بَیْنَهُم مَّعِیشَتَهُمْ فِى الْحَیَوةِ الدُّنْیَا وَ رَفَعْنَا بَعْضَهُمْ فَوْقَ بَعْض دَرَجَـت لِّیَتَّخِذَ بَعْضُهُم بَعْضًا سُخْرِیًّا)[25]

ما ]وسایل[ معاشِ آنان را درون زندگى دنیـا مـیانشان تقسیم کرده ایم، و برخى از آنان را از ]نظر [درجات، بالاتر از بعضى ]دیگر[ قرار داده ایم که تا از یکدیگر و مـهارت هاى متقابل یکدیگر بهره مند شوند.

محیط منزل نیز کوچک ترین واحد اجتماعى هست که همان احکام را درون هاله اى از محبّت و صمـیمـیت دارا مى باشد و لذا اگر درون جامعه ى بزرگ برخى با قدرت و قلدرى از دیگران بهره کشى کنند و از نیرو و مـهارت آنان بدون آن که پاسخ مناسبى بدهند ظالمانـه بهره ببرند بعد از مدتى درون جامعه قشر مرفه و خوش گذرانى بـه وجود مى آیند کـه راحت طلبى و اتراف ذاتى آنان مى شود و استثمار و بهره کشى از دیگران حقّ مسلم آنان مى شود، بـه گونـه اى کـه اگر ضعفا بار زندگى آنان را بر دوش نکشند کوتاهى کرده اند و در انجام وظیفه خود مقصرند. درون محیط خانـه نیز اگر والدین بـه دلیل محبت وافرى کـه به فرزندان دارند، آگاهانـه نقش ضعفا را درون جامعه بازى کنند و بار امور شخصى و مسؤولیت هایى را کـه برعهده ى آنان هست بردوش گیرند، آرام آرام فرزندان بـه قشر مرفه و بى درد و بدون مسؤولیتى درون خانـه تبدیل مى شوند کـه همـه ى بار زحمات و اداره منزل برعهده ى والدین هست و ادامـه ى این روند او را بـه فردى تنبل و طلبکار و بى مسؤولیت تبدیل مى کند کـه خوى بهره کشى و استثمار دیگران حق او مى شود و کار براى او وظیفه ى دیگران مى گردد و در نتیجه شخصیت کاذبِ «همـه و همـه چیز براى من و در خدمت من» درون او شکل مى گیرد و طبیعى هست که ورود چنین کودکان ناز پرورده و رفاه طلب درون جوامع بزرگ ترى مثل مدرسه و دانشگاه، چه مصیبت هایى را براى آنان درون پى خواهد داشت.

امام باقر ـ علیـه السّلام ـ فرمود:

«چشم پدرم بر مردى افتاد کـه فرزندش درون حالى کـه بر دستان پدر خود را انداخته بود راه مى رفت. پدرم که تا پایـان عمر هرگز با او بـه واسطه خشمى کـه از این عمل داشت، سخن نگفت.»[26]

خودخواهى، کم طاقتى، اتّکاى بـه غیر، ضعف نفس، طلبکار از همـه، جسارت و بى ادب نسبت بـه والدین، از آثار زیـاده روى درون محبّت و لوسى کودکان مى باشد.

 

آثار لوسى درون بزرگسالى

همـه مى دانیم زندگى انسان پر از فراز و نشیب هست و این گونـه نیست کـه انسان همـیشـه درون رفاه و آسایش باشد، بلکه مصائب و مشکلات فراوان گریبانگیر نوع بشر است. انسانى کـه در اثر زیـاده روى درون محبّت بـه وى درون دوران کودکى عادت کرده همواره بـه دیگران، بـه خصوص والدین خودش متکى باشد و از طرف دیگر حسّ خودخواهى و طلبکارى از دیگران (شخصیت کاذب) درون او بـه وجود آمده، هنگام حضور درون جامعه توقع دارد همواره بـه او احترام گذاشته شود و همـه درون خدمت او باشند. اما چون واقعیت جامعه و اجتماع بـه دور از این خواسته ها است، انسانى سرخورده، افسرده و گوشـه گیر خواهد شد.

علاوه بر این نتایج شوم، این گونـه انسان ها بعد از ازدواج نیز با همسرشان ناسازگار و برخوردى خشن دارند و در نـهایت چه بسا سرخوردگى اجتماعى، بـه خودکشى منجر شود.

«طلب الثَّناءِ بِغَیرِ استحقاق خرق.»[27]

توقّع تعریف از دیگران، درون حالى کـه مستحق آن نباشد، از کم عقلى است.

همچنین خداوند متعال درون قرآن کریم از این صفت مذمّت نموده و در توصیف کافران و منافقان مى فرماید:

(یُحِبُّونَ أَن یُحْمَدُواْ بِمَا لَمْ یَفْعَلُواْ)[28]

دوست دارند بـه آن چه نکرده اند، مورد ستایش قرار گیرند.

 

راه درمان

براى پیشگیرى از لوس شدن کودک و درمان آن، نکاتى حتما مورد توجه قرار گیرد.

1. محبّت بـه کودک بـه اندازه و در حدّ اعتدال باشد. درون روایتى آمده است:

«شُرّ الاباءِ مَن دعاه البرّ اِلى الاِفراط.»[29]

بدترین پدرانانى هستند کـه زیـادى روى درون محبّت آنان بـه افراط وادارد.

2. کارهایى کـه به کودک مربوط هست در حدّ توانش بـه او واگذار شود، مانند راه رفتن، لباس پوشیدن، و...

3. والدین هنگام ناراحتى کودک، ابراز ناراحتى ننموده، بلکه عالعمل منطقى از خود نشان دهند. مثلا هنگام زخم برداشتن و یـا بیمارى کودک، بـه گونـه اى بى تابى نکنند کـه انگار اتفاق بزرگى افتاده است.

4. اگر کودک ازى شکایت کرد، بلافاصله و بدون تحقیق حق بـه جانب او داده نشود.

5. کودک را نباید زیـاد از حدّ، تحسین و تشویق کرد و او را از دیگران برتر دانست. لذا درون جایزه دادن ها، جشن تولد و یـا عبادت گرفتن ها حد و حدود و شؤون خانواده رعایت شود.

 

تنبیـه کودک

تنبیـه درون لغت، بـه معناى بیدار و هوشیـار است.[30]

هدف از تنبیـه درون بزرگسالان امورى هست از جمله:

1. اصلاح فرد

(الزَّانِیَةُ وَ الزَّانِى فَاجْلِدُواْ کُلَّ وَ حِد مِّنْهُمَا مِاْئَةَ جَلْدَة وَ لاَ تَأْخُذْکُم بِهِمَا رَأْفَةٌ فِى دِینِ اللَّهِ)[31]

به هر زن زناکار و مرد زناکارى صد تازیـانـه بزنید، و اگر بـه خدا و روز بازپسین ایمان دارید، درون ]کار [دین خدا، نسبت بـه آن دو دلسوزى نکنید.

2. اصلاح و عبرت گرفتن جامعه.

(وَ لَکُمْ فِى الْقِصَاصِ حَیَوةٌ یَـأُوْلِى الاَْلْبَـبِ)[32]

و اى خردمندان، شما را درون قصاص زندگانى است.

3. تشفّى خاطر و آرامش مظلوم، درون نتیجه جلوگیرى از شعله‏ور شدن آتش انتقام و هرج و مرج درون جامعه.

امّا حتما توجه داشت تنبیـه درون کودک با بزرگسال تفاوت دارد؛ زیرا:

الف. روح لطیف کودک، تاب تحمل تنبیـه هاى سخت را ندارد و تنـها حتما به نحو خاص و با دقت و در صورت ضرورت انجام گیرد.

ب. کودک بـه دلیل ضعف قواى ادراکى، نمى تواند بـه خوبى خطا را از صحیح تشخیص دهد و در صورت نیـاز و ضرورت، قبلا حتما کاملا متوجه خطایش شود. بنابراین تنبیـه کودک بـه دلیل ادرار ، رعایت ن نجاست و پاکى، وارد ضرر مادى و... آثار منفى و در موارد عرا مى دهد.

ج. درون تنبیـه کودک، نباید بـه دلیل تشفّى خاطر والدین یـا دیگران باشد، درون حالى کـه بسیـارى از تنبیـه ها بـه همـین دلیل صورت مى گیرد.

بنابراین هدف اصلى درون تنبیـه کودک، اصلاح و تربیت روح او هست و بنابر اصل «کُلُّ مَوْلُود یُولَدُ عَلَى الْفِطْرَةِ»[33] حتما حسّ انصاف و نفس لوّامـه ى او متأثر شود و او را از خطا حفظ کند، برخلاف تنبیـه بزرگسالان کـه ممکن هست انحراف براى وى ملکه شده باشد و نفس لوامـه اى باقى نمانده باشد که تا متأثر شود و فقط نفس اماره بر او حاکم باشد.

تنبیـه کودک حتما از ضعیف بـه شدید باشد و مناسب کارى باشد کـه انجام داده است، این مراحل بـه ترتیب، براى تنبیـه کودک توصیـه مى شود:

1. کنایـه، با ذکر داستان هاى مفید و گنجاندن نکات مورد نظر تربیتى کـه کودک بـه آن ها مبتلا مى باشد.

«الکنایةُ اَبلغُ مِن التَّصریح.»[34]

کنایـه از صراحت گویى بلیغ تر است.

2. تذکر صریح ولى با خطاب جمعى نـه بـه صورت فردى، بـه طورى کـه کودک درون جمع مخاطب نباشد و شخصیت او خدشـه دار نشود.

حضرت على ـ علیـه السّلام ـ فرمود:

«نُضْحُکَ بَیْنَ الْمَلاَِ تَقْرِیعٌ.»[35]

نصیحت برادرت درون جمع تحقیر او است.

3. صریح و فردى باشد و در حضور دیگران نباشد.

4. قهر موقت نـه طولانى کـه هدف آن متأثّر روح طفل است. کودک، درون صورت طولانى شدن قهر، از جانب پدر و مادر احساس بى مـیلى کرده و ناخودآگاه قهر را مى آموزد و آن را علیـه والدین بـه کار مى برد! راوى مى گوید: بـه امام ـ علیـه السّلام ـ درون مورد فرزندم شکایت کردم. فرمود: «او را نزن و تنـها با او قهر کن و قهر تو هم زیـاد طول نکشد.»[36]

5. محرومـیت کودک از امورى کـه مورد علاقه ى او است، همچون مسافرت، اسباب بازى و...

6. تنبیـه بدنى را هرگز توصیـه نمى کنیم و هر چند از برخى روایـات و نصوص دینى درون موارد خاصى اشاره بـه تنبیـه بدنى شده، ولى درون روزگار امروز و شرایط اجتماعى و روانى کـه بر فرزندان ما حاکم هست هرگونـه تنبیـه بدنى فاصله آنان را از خانواده و مربیـان تربیتى بیشتر مى کند و خاطره ى یک برخورد فیزیکى براى همـیشـه درون ذهن آنان بـه صورت نقطه ى سیـاه باقى مى ماند.

تنبیـه بدنى همچون چاقوى جراحى هست که هر چند بخشى را درمان مى کند، ولى بخش هاى دیگرى را آسیب مى رساند و پزشک حاذق جز درون موارد نادر از آن استفاده نمى کند.

«آخر الدواء الکَىّ.»

آخرین مرحله ى درمان سوزاندن ]جراحى[ است.

 

نکات لازم درون تنبیـه

1. تنبیـه حتما بلافاصله بعد از خطا باشد که تا تأثیر نیکویى بخشد.

2. دلیل تنبیـه، کاملا روشن باشد؛ درون غیر این صورت کودک دروغگو، منافق، فرارى از والدین، ترسو، مطیع محض و زورگو بار مى آید و روحیـه ى کنجکاوى و استقلال رأى را از دست مى دهد. چنین کودکانى بـه سرعت روحیـه ى نشاط و شادابى خود را از دست مى دهند و هر چند بـه حسب ظاهر مؤدبند، ولى درون باطن منتظر فرصتى هستند که تا از بزرگ ترها انتقام بگیرند و در عالم خیـال، روزى چند بار والدین خود را کتک مى زنند و از آنان انتقام مى گیرند! خیـال پردازى درون این گونـه بچه ها زیـاد هست و معمولا عقده هاى خود را هنگام برخورد با برادر و کوچک تر از خود خالى مى کنند و عمده ى این روحیـات که تا بزرگى درون کودک باقى مى ماند.

3. توجه بـه خدشـه دار شدن شخصیت کودک، مسأله ى عمده درون تنبیـه است. بنابراین حتما از تنبیـه کودک درون جمع بـه ویژه نزدانى کـه وى از آن ها خجالت مى کشد و یـا از بـه کار بردن کلمات زشت هنگام تنبیـه و یـا مقایسه ى او با دیگران بـه عنوان سرزنش، جداً خوددارى کرد.

4. تنبیـه حتما گاه گاه و به ندرت باشد. و در غیر این صورت، اولا تنبیـه جنبه ى آموزشى خود را از دست مى دهد و پس از مدتى عادى مى شود. همچنین روحیـه ى سرکشى و لجاجت را درون کودک زنده مى کند.

5. والدین حتما پس از تنبیـه، اشتباه کودک را فراموش کنند و مدام بـه یـاد او نیـاورند. یـادآورى خطا مثل ارتکاب آن مضرّ است. علاوه بر آن کـه کودک حوادث را زود فراموش مى کند، والدین نیز حتما مثل او باشند. و خطاهاى او را سریع فراموش نمایند.

6. درون صورت عذرخواهى کودک، والدین عذر او را بپذیرند.

حضرت على ـ علیـه السّلام ـ بـه مالک اشتر مى فرماید:

«وَ اقْبَلْ عُذْرَ مَنِ اعْتَذَرَ إِلَیْک.»[37]

و عذرى کـه به سوى تو عذر مى آورد، بپذیر.

7. درون مواردى کـه خطرى کودک را تهدید نمى کند، حتما اجازه داد کودک عملا نتیجه ى انجام کارهاى خطرناک خود را ببیند و به اصطلاح تنبیـه طبیعى شود، مثلا هنگامى کـه به بخارى نزدیک مى شود بـه او هشدار دهند کـه مى سوزى و سپس دستش را بـه بخارى نزدیک کنند که تا خطر را عملا نیز احساس کند.

8. هرگز ولو درون اوج عصبانیت زبان بـه نفرین و دعا بر علیـه فرزند خود نگشایید کـه دعاى والدین درون حق فرزند اثر وضعى خود را خواهد داشت.

امام صادق ـ علیـه السّلام ـ فرمود:

«اَیّما رَجل دُعا على وَلدِه اورثَهُ اللهُ الفقر.»[38]

هر فرزندش را نفرین کند، خداوند او را فقیر مى گرداند.

 

خشونت با کودک

بسیـارى از والدین گمان مى کنند براى حفظ حرمت خویش و تربیت کودک، از ابتدا حتما با خشونت و کتک، ناآرامى ها و شیطنت هاى فرزندان را کنترل نمایند، درون حالى کـه نـه تنـها نتیجه ى مطلوب را نمى گیرند، بلکه این گونـه فرزندان، بـه ویژه پسران بعد از بلوغ، درون مقابل خشونت هاى آنان موضع گرفته، از خود دفاع مى کنند و حرمتى براى پدر و مادر قایل نیستند، رفتار خشن با فرزندان، آثار سویى را درون پى دارد کـه ـ علاوه بر آثارى کـه قبلا ذکر شد ـ بـه برخى از آن ها اشاره مى کنیم:

1. بدآموزى.

2. پرورش روحیـه ى جسارت و دریدگى و یـا برعترسویى و بُزدلى دائم.

3. کم محبّت والدین درون فرزند و گریز از خانـه.

در روایـات اسلامىانى کـه به دلیل خشن بودن مورد احترام دیگران قرار مى گیرند، از بدترین افراد امت معرفى شده اند و پدران و مادران خشن از این اصل جدا نیستند. رسول گرامى اسلام ـ صلّى الله علیـه‏وآله‏وسلّم ـ مى فرماید:

«شَرُّ النّاسِ یَوْمَ الْقِیـامَةِ الَّذِینَ یُکْرَمُونَ اتِّقاءَ شَرِّهِم.»[39]

بدترین مردم درون روز قیـامتانى هستند کـه از ترس شرّ آن ها مورد احترام هستند.

و نیز فرمودند:

«آگاه باشید کـه بدترین افراد امّت منانى هستند کـه از ترس ستم آنان مورد احترام قرار گیرند، اى مردم بدانیدى کـه مردم از ترس شرّش بـه او احترام گذارند، از من نیست.»[40]

خوشا بـه حال فرزندانى کـه تحت تربیت پدران و مادران فهمـیده و آشنا بـه مبانى تربیتى اسلام قرار دارند، زیرا اگر درون خانـه اى حکمت و عقل حاکم بود، خیر کثیر حاکم هست و اگر نبود خراب و ویران است، گرچه بـه ظاهر آباد و پر زرق و برق باشد.

رسول گرامى اسلام ـ صلّى الله علیـه‏وآله‏وسلّم ـ فرمود:

«مَا مِن بَیت لَیس فیـه شىء من الحکمة الا کان خراباً.»[41]

خانـه اى نیست، اگر چیزى از حکمت درون آن نباشد، جز آن کـه خراب است.

پدران و مادران بدانند کـه هر مقدار اهتمام مادى و معنوى درون تربیت فرزندان خود بنمایند بر خود اهتمام نموده اند کـه فرزندان ما پاره هاى تن ما هستند کـه پیرى و فرسودگى والدین با مشاهده تربیت صحیح و بالندگى معنوى آنان بـه نشاط و طراوت تبدیل مى شود و والدین حیـات خود را درون حیـات آنان مشاهده مى کنند کـه فرزند صالح مایـه حیـات و نور چشم والدین است.

(وَ الَّذِینَ یَقُولُونَ رَبَّنَا هَبْ لَنَا مِنْ أَزْوَ جِنَا وَذُرِّیَّـتِنَا قُرَّةَ أَعْیُن وَ اجْعَلْنَا لِلْمُتَّقِینَ إِمَامًا)[42]

ولى همـه سخن درون آن هست که مربى و معلم حقیقى پروردگار هست و والدین و مربیـان تربیتى اگر لایق باشند مجارى سالمى درون تربیت کودکان اند. بنابراین همـه آن چه درون تربیت گفته شد تنـها لایـه ى سطحى از تربیت کودک هست و والدین مى باید با تأسى بـه سیره ى انبیـا و اولیـا دائماً درون درگاه الهى براى خود و فرزندان خود دعاى خیر نمایند و صلاح و هدایت توحیدى کودکان خود را از مربى حقیقى بخواهند.

سیره ى تربیتى انبیـاى الهى درون قرآن نـه تنـها ارائه کرامت انسانى درون عمل و نظر با فرزندانشان بود، بلکه دعاى پنـهان و آشکار براى عاقبت بـه خیرى آنان درون همـه حال بود.

خداوند دعاهاى برجسته برخى از انبیـاى خود را درون قرآن درباره ى فرزندانشان نقل فرمود کـه خود مـیزان اهتمام آنان درون دعا و خیرخواهى براى آنان را نشان مى دهد.

دعاهاى حضرات ابراهیم، یعقوب، زکریـا، همسر عمران، حضرت مریم ـ علیـهم السّلام ـ بیـانگر بلندى فکرى آنان درباره ى فرزندانشان هست تا بـه آن جا کـه حضرت نوح ـ علیـه السّلام ـ دست از دعا براى فرزند گناه کارش برنمى دارد و درخواست نجات او را از پروردگار مى نماید.[43]

در پایـان مناسب مى دانم بـه قسمت هایى از دعاهاى امام سجاد ـ علیـه السّلام ـ درون نیـایش بیست و پنجم صحیفه سجادیـه پیرامون فرزندانشان اشاره اى کوتاه بنمایم.

بارالها! با بقاى فرزندانم و با صالح گردانیدن آنان براى من و با بهره مندى من از آنان بر من منت گذار.

بارالها! مرا درون تربیت ، ادب آموختن و نیکى بـه آنان یـارى ام فرما...

بارالها! من و فرزندانم و خانواده ام را از شرّ شیطان رجیم درون امان بدار...

بارالها! با قدرت و غلبه ات تسلّط شیطان را از ما بگردان که تا به آن جا کـه شرّ او را بـه واسطه کثرت دعاهایمان از ما برگردانى و ما از جملهانى باشیم کـه از نیرنگش درون امان قرار مى دهى.

بارالها! آنان را نیکوکار، پارسا، بینا، شنوا، فرمان بردار فرامـین خودت و دوست و خیرخواه دوستان خودت و دشمن خشمگین همـه دشمنانت قرار ده.

بارالها! با توفیق خودت و رحمت خودت همـه ى آن چه را کـه خواستیم بـه ما عنایت کن و از عذاب دوزخ پناهمان ده و به همـه ى مردان و زنان مسلمان و مؤمن همانند آن چه را براى خودم و فرزندانم درون دنیـا و آخرت از تو خواستم بـه من عطا کن.

آمـین یـا ربّ العالمـین[44]

1.     عوامل موثر درون تربیت کودک پیش از تولد 

تاثیر والدین درون اخلاق کودک

الف) نقش پدر درون شخصیت کودک 

دعاهای هنگام انعقاد نطفه

توصیـه های درون زمان و مکان انعقاد نطفه

ب) نقش مادر درون شخصیت کودک

      اهمـیت دوران جنینی

      اهمـیت انتخاب همسر و مشخصات همسر ایده آل

      مراقبت های بهداشتی درون دوران بارداری

    آثار روانی شیر بر کودک

2.     عوامل موثر درون شکل گیری شخصیت کودک بعد از تولد 

شخصیت خانواده بستر رشد کودک

شخصیت خانواده

تحنک بـه تربت سیدالشـهدا(ع)

گفتن اذان و اقامـه درون گوش نوزاد

عقیقه و صدقه دادن

3.     تاثیر شخصیت خانواده درون کرامت نفس کودک 

تعریف شخصیت الهی

آرامش درون محیط خانواده، اولین سنگ بنای تربیت دینی

دستورات عملی قرآن درون کنترل اضطراب

احترام و پرورش شخصیت الهی کودک

ارزش ذاتی انسان درون مقایسه با سایر موجودات

جلوگیری از خدشـه دار شدن شخصیت مومن

احترام و رشد شخصیت الهی کودک

احترام درون آغاز تولد

استراحت و نضافت

آرامش

احترام درون دوران شکل گیری شخصیت

پاسخ بـه سوالات

مالکیت

سلام

احترام والدین بـه فرزند درون سالهای بعد از تولد

الف: نامگذاری

رابطه نام با فرهنگ خانواده

تاثیر نام درون محیط خانواده

نام و شخصیت کودک

نام خوب درون روز قیـامت

نتیجه

ب: خلف وعده

اهمـیت وفای بـه عهد درون ارتباط با کودک

نکات برجسته روایت

ج: اتکاء بـه نفس

1. م با کودک

2. واگذاری امور شخصی کودک بـه خود او

3. تلقین مثبت یـا منفی

آثار کمبود شخصیت (عقده‏ی حقارت)

انزوا طلبی

2. جسارت و دریدگی

3. لجبازی

4. منفی بافی

آزادی کودک

بازی بزرگتر ها با کودکان راهی بـه سوی شکوفایی شخصیت کودک

ورزش و بازی کودک

جایگاه ورزش درون نظام زندگی انسان

تفاوت بازی و ورزش کودک با ورزش بزرگسالان

اسباب بازی

4.     رابطه‏ی محبت و پرورش شخصیت کودک 

آثار محبت

1. باروری بذر محبت درون وجود کودک

2. تقلید از محبوب

آثار کمبود محبت

راه کارهای محبت بـه فرزند

1. اظهار محبت و دوستی درون رفتار و گفتار

2. بوسیدن فرزند

3. درون آغوش گرفتن فرزند

4. داستان سرایی به منظور کودک

5. بازی و شوخی

6. تحسین و جایزه

اثر سوء محبت افراطی

آثار لوسی درون بزرگسالی

راه درمان

تنبیـه کودک

نکات لازم درون تنبیـه

خشونت با کودک

مطالب مرتبط:

محصولات – کرامت نفس درون تربیت کودک

مقالات – کرامت انسانی

منابع:

[1]. نـهج البلاغه، نامـه ى 31.

[2]. وسائل الشیعه، ج 21، ص 514.

[3]. مستدرک الوسائل، ج 2، ص 626.

[4]. کافى، ج 6، ص 49.

[5]. وسائل الشیعه، ج 21، ص 485.

[6]. بحارالانوار، ج 101، ص 92.

[7]. بحارالانوار، ج 101، ص 93.

[8]. بحارالانوار، ج 43، ص 285.

[9]. «وَ قَدْ عَلِمْتُمْ مَوْضِعِى مِنْ رَسُولِ اللهِ ـ صلّى الله علیـهوآلهوسلّم ـ بِالْقَرابَةِ الْقَرِیبَةِ وَ الْمَنْزِلَةِ الْخَصِیصَةِ وَضَعَنِى فِى حِجْرِهِ وَ أَنا وَلِیدٌ ]وَلَدٌ [یَضُمُّنِى إِلى صَدْرِهِ وَ یَکْنُفُنِى فِى فِراشِهِ وَ یُمِسُّنِى جَسَدَهُ وَ یُشِمُّنِى عَرْفَهُ وَ کانَ یَمْضَغُ الشَّىْءَ ثُمَّ یُلْقِمُنِیـهِ.» بحارالانوار، ج 14، ص 475.

[10]. من لایحضره الفقیـه، ج 3، ص 483.

[11]. بحارالانوار، ج 75، ص 374.

[12]. بحارالانوار، ج 70، ص 295.

[13]. سوره ى شمس، آیـات 9 و 10.

[14]. غررالحکم، ص 238.

[15]. کافى، ج 8، ص 22.

[16]. نـهج البلاغه، نامـه 45.

[17]. بحارالانوار، ج 75، ص 128.

[18]. دیوان حافظ، تصحیح قدسى، غزل 260، بیت 4.

[19]. دیوان حافظ، تصحیح قدسى، غزل 524، بیت 4.

[20]. بحارالانوار، ج 64، ص 236.

[21]. بحارالانوار، ج 75، ص 374.

[22]. کافى، ج 2، ص 252.

[23]. سوره ى بقره، آیـه ى 214.

[24]. سوره ى اسراء، آیـه ى 16.

[25]. سوره ى زخرف، آیـه ى 32.

[26]. «نظر ابى الى رجل و معه ابنُه یمشى و الابنُ متکىءٌ على زارع الاب، فما قال ابى مَقْتاً له حتّى فارق الدنیـا.» مجموعه ى ورّام، ج 2، ص 208.

[27]. غررالحکم، ص 467.

[28]. سوره ى آل عمران، آیـه ى 188.

[29]. تاریخ یعقوبى، ج 3، ص 53.

[30]. المنجد، ماده ى تنبیـه.

[31]. سوره ى نور، آیـه ى 2.

[32]. سوره ى بقره، آیـه ى 179.

[33]. بحارالانوار، ج 3، ص 281.

[34]. راه و روش تربیت از دیدگاه امام على ـ علیـه السّلام ـ ، ص 36.

[35]. غررالحکم، ص 225.

[36]. بحارالانوار، ج 23، ص 114.

[37]. بحارالانوار، ج 74، ص 215.

[38]. بحارالانوار، ج 104، ص 99، ح 77.

[39]. کافى، ج 2، ص 327.

[40]. «أَلا إِنَّ شِرارَ أُمَّتِىَ الَّذِینَ یُکْرَمُونَ مَخافَةَ شَرِّهِمْ أَلا وَ مَنْ أَکْرَمَهُ النّاسُ اتِّقاءَ شَرِّهِ فَلَیْسَ مِنِّى.» بحارالانوار، ج 72، ص 279.

[41]. مجمع البیـان، ج 1، ص 382.

[42]. سوره ى فرقان، آیـه ى 74.

[43]. سوره هاى فرقان، آیـه ى 74; سوره ى ابراهیم، آیـه ى 40; سوره ى احقاف، آیـه ى 15; سوره ى آل عمران، آیـه ى 38; سوره ى بقره، آیـه ى 128.

[44]. دعاى 25 صحیفه سجادیـه.




[دعای محبت فرزندان]

نویسنده و منبع | تاریخ انتشار: Tue, 17 Jul 2018 04:52:00 +0000



دعای محبت فرزندان

دعا مـهر فرزند پسر بـه مادر

دعای زیـاد شدن محبت فرزند نسبت بـه مادر - یک مدیر

www.ro24.ir/list/دعای+زیـاد+شدن+محبت+فرزند+نسبت+به+مادر.html

محبت زن و فرزند، دعای محبت فرزندان پدر و مادر و دوست و آشنا هست که انسان را بـه فعالیت وب معاش وا مـی دارد. دعای محبت فرزندان .... دعای محبت فرزندان دعاي بدست اوردن کار و شغل , طلسمات جدایی , دعاي مـهر و محبت شدید , دعاي ... واگذاری حضانت فرزند پسر بـه مادر بدون تأمـین نفقه واقعا ستمـی جدید بر مادران ... مادر هم پذیرفت و با خرسندی و شادمانی را خواستگاری کرد و به عقد پسر خویش درون آورد . زان عروسی و از آن دامادی ... کند از مـهر بـه فرزند دعا. پهلوان بـه پیرزن روی مـی کند ... ... شوهر و پدر و پسر و مادر و و در مجموع اعضای خانواده ، آیـه الکرسی شریفه را بیست ... به منظور مـهر محبت و تحبیب قلب حلال بین دو نفر، دعای ذیل را بـه همان نیت بخواند. Feb 6, 2010 - دعای مادر. حق مادر بر فرزند مادران حتي نسبت بـه فرزندان نا خلف خود مـهر مي ورزند .چند سال قبل،در شمال کشور ،پسر نا خلفي قصد داشت مادش را بکشد . دعاء ذکر ادعیـه دعا پدر و مادر دعا والدینی کـه مـی‌خواهند درون « تربیت مـهدوی» فرزندانشان ... خاطره پدر علامـه مجلسی؛ درباره استجابت دعای والدین درون حق فرزند، بـه عنوان یک شاهد تاریخی، بسیـار قابل تأمل است. .... ارتباط و پسر,دوست و دوست پسر ... هر‌چه عشق مادر بـه همسرش قوی‌تر باشد، القای محبت بـه فرزند بیشتر خواهد بود و چنان‌که مـی‌دانیم، ... طلسم مـهر و محبت چهارشنبه 7 اسفند 1392 دعای راضی . .... ﻣﺮﺩ ﺁﻫﺴﺘﻪ ﺩﺭ ﮔﻮﺵ ﻓﺮﺯﻧﺪ ﺗﺎﺯﻩ ﺑﻪ ﺑﻠﻮﻍ ﺭﺳﯿﺪﻩ ﺍﺵ ﺑﺮﺍﯼ ﭘﻨﺪ ﭼﻨﯿﻦ ﻧﺠﻮﺍ ﮐﺮﺩ ﭘﺴﺮﻡ ﺩﺭ ﺯﻧﺪﮔﯽ ﻫﺮﮔﺰ ﺩﺯﺩﯼ ﻧﮑﻦ ﭘﺴﺮ ﻣﺘﻌﺠﺐ ﻭ ﻣﺒﻬﻮﺕ ﺑﻪ ... مـهر و محبت. دعای زیر را 11 مرتبه بخواید بـه این نیت کـه شخص مورد نظرتان سریع بـه محبت شما احضار ... هری بخواد نزد همـه از شوهر گرفته که تا مادر شوهر و شوهرو. Jan 19, 2015 - در مورد دعاي ايجاد محبت مادر نسبت بـه روايت و يا دعاي معتبري درون كتب اسلامي پيدا ... همچنين درون صحيفه سجاديه دعاي 24 درون حق پدر و مادر و دعاي 25 درون حق فرزند وارد شده است. ... اگر از ماجرای دست پسر قبلش نگوید گناهکار است؟ Oct 31, 2013 - ... عاق پدر و مادر مى شود هر گاه حقوق ایشان را بـه جاى نیـاورد، پدر و مادر نیز عاق فرزند مى شوند هر ... (الخصال/ ترجمـه مدرس گیلانى/ ج 1/ 43 ) بله همانگونـه کـه پدر و مادر حقی بر گردن فرزند دارند .... شرایط استجابت دعای والدین درون حق فرزندان! ... خاک بر سر پدر و مادری کـه قدر پسر بزرگ خانواده را ندارند چرا کـه پیـامبر (ص) مـی فرماید ...

بنابراین، سخن درون اثبات و چند و چون محبّت بـه فرزند نیست و حتى سخن درون حدّ و اندازه .... نمود کـه بازى از حدّ کودکانـه تجاوز ننماید، بـه ویژه حریم و احترام پدر و مادر از بین نرود. .... معروف هست لقمان حکیم بـه پسرش گفت فرزندم آن چنان زندگى کن کـه همـیشـه ..... ى فرزندانشان نقل فرمود کـه خود مـیزان اهتمام آنان درون دعا و خیرخواهى براى آنان را نشان مى دهد

پسرم دنیـای من ღ - دلنوشته های مادرانـه

simna.blogfa.com/category/2/

Nov 19, 2013 - مادر یعنی مـهر. مادر یعنی ... مادر یعنی اون فرشته ای کـه نگاهش بـه توئه و با هر. ... دیگر دعا نمـی کنی به منظور آسمان کـه دلش گرفته،حتی آرزو نمـی کنی کاش قدت مـی رسید و اشکهای آسمان را پاک مـی کردی! ... نیمایوشیج درون تولد یکسالگی فرزندش نوشت : دعای محبت فرزندان ... سلام پسر نازنینم گفتم برایت بنویسم از آنچه درون دل دارم و نمـی توانم بگویم. دعای محبت - دعای مـهر و محبت - دعای محبت سریع و قوی - دعای محبت مجرب - دعای محبت و تسخیر - نام مادر درون ... هم پرسیده مـیشود این هست که درون دعای مـهر و محبتی کـه نام مادر شخص را بـه درستی نمـیدانیم چه حتما کرد؟ ..... دعای بچه دار شدن – دعایی به منظور پسر دار شدن. بعضی ها فکر مـی کنند محبت بـه بچه ها با خ وسایل اسباب بازی گرون قیمت حاصل ... سه که تا پسر بچه هایی بودند کـه تازه بـه این خانواده اضافه شده بودند و نظر همـه بـه این بچه ها ... كه براي خودشون درست كردن يا اصلا بـه اين مسئله توجه ندارن چون مادر با اومدن فرزندش ... چرا بـه جای اینکه بـه فکر این باشیم کـه یـه بچه نیـاز بـه مـهر و محبت ما داره بـه این ... تنفر از والدین : بیشتر فرزندان ، بـه والدین خود عشق مـی ورزند ، اما این حالت تنـها ... همواره پدر و مادر فرزند خود را دوست دارند و این عشق ذاتی هست زیرا کـه آنـها را بـه دنیـا آورده ... Sep 14, 2012 - مادری 26 سال زحمت سه فرزند معلول را مـیکشد و درس احکام زندگی یـاد مـیدهد. ... سطر آخر : (نام ) بنت (نام مادر ) علی حب (نام پسر) ابن (نام مادر پسر) ... یـا به منظور ایجاد مـهر و محبت بیشتر بین زن و شوهر یـا بین و پسری کـه در مرحله ... تعجب نکردم چون مـی دانم کـه مثل همـه شـهرهای کشور درون مـیانـه هم افرادی بـه نام دعا نویس و . Feb 12, 2014 - با خواندن این خبر اشکهایتان جاری مـی شود/عشق فرزند بـه مادر سرطانی ... ویلیـام با ایده پدرش این کار را کرد و به مادرش کـه سرطان خون گرفته، درون اتاق بیمارستان گفت بیـاید و صحنـه را ببیند. ... خجالت نکش بـه زبان شیرین مادری دعا کن. .... سلام بـه همـه و از خداي بزرگ ميخوام تمام مادر و پدرها سالم باشند من حال اون پسر رو درك ... Mar 1, 2013 - مشکل من با پدر و مادرم هست ما وضع مالی بدی نداریم ولی از بچگی با پدرم ... را لعن مـیکنم هم دعا اصن بـه نظر شما مـیشـه توی صورت این پدر و مادر با مـهر و ... مـهر/ مادر و فرزند اهل روسيه از بازي هنگام غروب آفتاب لذت مي برند. منبع: مـهر ... هایم بـه او ابراز مـی کنم، ایشان هم حتما با من مثل پسرش و بهتر از یک داماد رفتار کند! دعای مـهر و محبت بین مادر و فرزند ... دو پسر خود خوابیده بود و پدر بچه‌ها کـه شب گذشته با این زن مشاجره داشته هست به اینکه ... والدین حتما مـیان برآورده سازی خواسته های افراطی و محبت صادقانـه بـه فرزند خود ... یک مادر بنبروکی بـه قتل دو فرزند خود محکوم شد.

Feb 5, 2014 - حـــــــاج محـــــب - محبت بـه پدر و مادر - حاجیـم حاجی کربلایم راضیـم راضی از خـدایم - حـــــــاج محـــــب. ... برچسب‌ها: دعای ملائک درون حق فرزند, نیکی بـه والدین, عاق والدین .... پیـامبر ( صلی الله علیـه و آله وسلم ) بـه پسر فرمود : جوابت چیست ؟

بازدید : 3361 تاریخ : شنبه 04 دي 1395 زمان : 9:33 نویسنده : نظرات ( )




[دعای محبت فرزندان]

نویسنده و منبع | تاریخ انتشار: Tue, 26 Jun 2018 10:54:00 +0000



دعای محبت فرزندان

دعا به منظور جلب مـهر و محبت همسر! - دین و اندیشـه

دعای زیر را ۱۱ مرتبه بخواید بـه این نیت کـه شخص مورد نظرتان سریع بـه محبت شما احضار گردد

بسم الله الر حمن الرحیم وَالضُّحَى وَاللَّیْلِ إِذَا سَجَى مَا وَدَّعَکَ رَبُّکَ وَمَا قَلَى وَلَلْآخِرَهُ خَیْرٌ لَّکَ مِنَ الْأُولَى وَلَسَوْفَیُعْطِیکَ رَبُّکَ فَتَرْضَى أَلَمْ یَجِدْکَ یَتِیمًا فَآوَى وَوَجَدَکَ ضَالًّا َهَدَى وَوَجَدَکَ عَائِلًا فَأَغْنَى فَأَمَّا الْیَتِیمَ فَلَا تَقْهَرْ العجل العجل العجلالساعه الساعه الساعه الوحا الوحا الوحا فلان بن فلان علی حب فلانـه بنت فلانـه

___________________________________________________________________________________

جهت مـهربانی هفت مرتبه بهطرف او این دعا را بخوانید :یـا عزیز یـا حمـید یـا مجید یـا فعال لما یرید

هفته ای چند باراین کار انجام بدید

______________________________________________________________________________

ذکر یـاودود را ۱۰۲۱ مرتبه بگید

________________________________________________________________________________

ایـه ۲۶ سوره ال عمران را۹۵ مرتب بخوانیدو از خدا بخواهید کـه محبت شما را درون دل همسر تان قرار دهد __________________________________________________________________________________

برای عزیز شدن نزد همسر:

۲ ایـه سوره توبه را ۱۱ بار بخوانید بـه نیت عزیز شدن

_________________________________________________________________________________

برای مـهر و محبت بین زوجین:

ایـهاخر سوره توبه را ۳۰ بار بعد از نیمـه شب جمعه را بخوانید

________________________________________________________________________________

هری بخواهد نزد همـه ازشوهر گرفته که تا مادر شوهر و شوهرو…………………عزیز شود

هر روز قبل از این بای حرف بزنید ۶۰۰ بار بسم الله الرحمن الرحیم بگویید.

doamojarab.blogfa.com

. دعای محبت فرزندان . دعای محبت فرزندان : دعای محبت فرزندان ، دعای محبت فرزندان

دعای محبت فرزندان دعا به منظور جلب مـهر و  محبت همسر! - دین و  اندیشـه




[دعای محبت فرزندان]

نویسنده و منبع | تاریخ انتشار: Wed, 18 Jul 2018 06:53:00 +0000